In Montferland is het prettig wonen en leven. We willen passende woningen beter beschikbaar maken. Dat doen we met aandacht voor ons unieke landschap en de natuur.
Speerpunten zijn:
De gemeente Montferland heeft de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in het aankopen van gronden ten behoeve van woningbouw. Een groot deel van de plannen is in 2025 onherroepelijk geworden en op deze locaties is eind 2025 gestart met proefsleuvenonderzoek en het bouwrijp maken. Bij andere locaties zijn we in 2025 verder gegaan met de planvorming. Hiermee is de pijplijn voor nieuwe woningen in Montferland de komende jaren gevuld. Zo kunnen wij voorzien in de behoefte aan woningen. In al onze plannen houden we rekening met (toekomstige) uitdagingen. In de nieuwe plannen zijn vergroening, klimaatadaptatie en verduurzaming opgenomen. We hebben gezien dat het realiseren van al deze ambities druk zet op het resultaat, maar dat door optimalisaties en een gunstige markt er in veel gevallen nog wel een plus mogelijk is. In 2025 kon een overeenkomst worden gesloten die de realisatie van het centrumplan in Didam weer een stuk dichterbij brengt en is een belangrijk besluit genomen voor de realisatie van het Drieheuvelenpark in 's-Heerenberg. Bij veel van de plannen en projecten die we willen uitvoeren, hebben we te maken met netcongestie. De provincie Gelderland heeft in juli 2024 een actieplan vastgesteld met een maatregelenpakket om de netcongestie aan te pakken. Hier zijn we ook als gemeente mee aan de slag gegaan, al blijkt dat de praktijk weerbarstig is.
In 2025 is verder gewerkt aan het vergroenen van onze (openbare) ruimte. Zo hebben er op verschillende plekken groenrenovaties plaatsgevonden en zijn er zowel in het voorjaar als ook in het najaar van 2025 honderden bomen geplant in het kader van het project 2000 extra bomen. De instandhouding van de openbare ruimte heeft in 2025 een flinke en noodzakelijke inhaalslag gemaakt. Diverse wegen zijn opnieuw ingericht en/of van een nieuw wegdek voorzien. Ook heeft het verduurzamen van de openbare verlichting in 2025 een flinke vlucht genomen. Hiermee is een aanzienlijke besparing op kosten voor elektra gerealiseerd en zal ook het onderhoud aan de openbare verlichting de komende jaren gunstig uitvallen. De onderhoudsopgave voor de rest van het areaal blijft onverminderd groot. Verschillende speelplaatsen werden gerenoveerd en in december is het geactualiseerde speelbeleid vastgesteld.
De volgende (voorgeschreven) subprogramma's maken onderdeel uit van het programma Ruimte:
De onderstaande visies, nota's en plannen zijn van toepassing op de gemeentelijke doelen en taken. In deze afzonderlijke plannen zijn eveneens doelen, voorschriften en begrotingen opgenomen. Deze maken integraal onderdeel uit van de verantwoording in deze jaarrekening. In de loop van het jaar 2025 is een aantal documenten vervangen door nieuwe versies, in die gevallen wordt het nieuwe document benoemd.
| Exploitatie | Begroting 2025 primair herzien | Begroting 2025 na wijziging herzien | Werkelijk 2025 | |
|---|---|---|---|---|
| Lasten | -25.554 | -30.676 | -31.701 | |
| Baten | 13.544 | 17.614 | 18.591 | |
| Gerealiseerd saldo van baten en lasten | -12.010 | -13.062 | -13.111 | |
| Onttrekkingen | 632 | 3.455 | 2.457 | |
| Stortingen | -23 | -1.826 | -1.869 | |
| Mutaties reserves | 609 | 1.629 | 588 | |
| Gerealiseerd resultaat | -11.400 | -11.433 | -12.523 | |
| Indicator | Streefwaarde 2025 | Werkelijk 2025 |
| De totale hoeveelheid restafval in kilo’s per inwoner daalt met 2,5 procent in 2025 ten opzichte van 2022**. | -2,5% | -1,7%*** |
*Doelstelling VANG: 2030 minimaal 60% van het huishoudelijk afval te recyclen. (Montferland 2022: 69,9%)
**Peiljaar 2022: 97 kg restafval per inwoner.
*** onder voorbehoud. Cijfers RDL nog niet bekend.
Naast de acties om de hoeveelheid afval terug te dringen, hebben we in dit programma geld en activiteiten opgenomen voor de riolering. Met de activiteiten willen we zorgen voor een gezonde leefomgeving. Ook richten we ons met die activiteiten op bescherming van grondwatervoorraden, waarbij vervuiling van grondwater en oppervlaktewater wordt voorkomen. We hebben ook in 2025 de volgende uitgangspunten gehanteerd:
Dit is een wettelijke continue zorgtaak van de gemeente. Ook onze inzet bij afvalwaterteam Etten (bestaande uit Waterschap Rijn & IJssel en de gemeente Montferland, Doetinchem en Oude IJsselstreek) is hier onderdeel van. In 2025 is in dit kader gestart met het onderzoeken en opstellen van de ketenaanpak m.b.t. de Kaderrichtlijn Water (KRW).
Ten aanzien van de bestaande bebouwde omgeving hebben we in 2025 de planvoorbereiding van enkele integrale reconstructieprojecten afgerond. Het betreft onder andere 2 grootschalige projecten in Zeddam en Azewijn die de komende jaren gerealiseerd zullen worden. In deze projecten wordt hemelwater afgekoppeld en de buitenruimte klimaatrobuust ingericht.
In het kader van klimaatrobuuste inrichting van de leefomgeving zijn we gestart met de integrale aanpak van knelpunten en oplossingen voor de waterketen en het watersysteem in Zeddam, Lengel en ’s-Heerenberg. Dit naar aanleiding van bestaande wateroverlast en meerdere geplande nieuwbouwprojecten waaronder Vinkwijkseweg te Zeddam en Lakermaat te Lengel. In 2025 zijn de ontwerpen van 4 grote nieuwbouwlocaties in Didam, Beek, Kilder en Stokkum gerealiseerd. Deze klimaatbestendige nieuwbouwplannen worden in 2026 bouwrijp gemaakt.
| Exploitatie | Begroting 2025 primair herzien | Begroting 2025 na wijziging herzien | Werkelijk 2025 | |
|---|---|---|---|---|
| Lasten | -10.565 | -11.100 | -10.957 | |
| Baten | 11.036 | 11.551 | 10.866 | |
| Gerealiseerd saldo van baten en lasten | 470 | 451 | -91 | |
| Onttrekkingen | 0 | 0 | 0 | |
| Gerealiseerd resultaat | 470 | 451 | -91 | |
Voor dit subprogramma zijn geen specifieke doelen opgenomen. In dit (verplichte) subprogramma gaan onder andere de middelen om die besteed werden aan (begeleiding bij) het opstellen van de omgevingsvisie en het omgevingsplan. Beide instrumenten zijn verplicht onder de Omgevingswet. Dankzij deze instrumenten kan de gemeente beter zorgdragen voor een gezonde en veilige fysieke leefomgeving voor onze inwoners.
| Exploitatie | Begroting 2025 primair herzien | Begroting 2025 na wijziging herzien | Werkelijk 2025 | |
|---|---|---|---|---|
| Lasten | -662 | -761 | -768 | |
| Baten | 94 | 219 | 244 | |
| Gerealiseerd saldo van baten en lasten | -568 | -542 | -524 | |
| Gerealiseerd resultaat | -568 | -542 | -524 | |
| Indicator | Streefwaarde 2025 | Werkelijk 2025 |
|
We ondersteunen de bouw van gemiddeld 150 woningen per jaar. Tenminste 60 procent van deze woningen valt in de categorie ‘betaalbaar’ (max. € 355.000).
|
150 | 167 |
We zetten in op de realisatie van gemiddeld 150 woningen per jaar. Vooralsnog lukt dat goed en gaan we door met onze plannen. Er ontstond bij meerdere plannen vertraging door bezwaren.
In de woonvisie actualiseerden we de totale opgave en stelden deze bij naar 2.120 woningen in de periode 2025 t/m 2034.
We werkten in de regio Achterhoek aan een regionaal afgestemde huisvestingsverordening. Doordat de concept wet Versterking regie volkshuisvesting meerdere malen werd gewijzigd en nog niet is vastgesteld werd besloten de besluitvorming van de regionale huisvestingsverordening pas in 2026 te starten.
De regionale Wonen, Welzijn en Zorgvisie regio Achterhoek is vastgesteld en ter besluitvorming aangeboden aan de gemeenteraad.
| Exploitatie | Begroting 2025 primair herzien | Begroting 2025 na wijziging herzien | Werkelijk 2025 | |
|---|---|---|---|---|
| Lasten | -2.619 | -4.109 | -3.947 | |
| Baten | 2.157 | 3.071 | 2.508 | |
| Gerealiseerd saldo van baten en lasten | -462 | -1.038 | -1.439 | |
| Gerealiseerd resultaat | -462 | -1.038 | -1.439 | |
| Indicator | Streefwaarde 2025 | Werkelijk 2025 |
| 60 procent van de woningen heeft in 2026 energielabel B of hoger. | 58% | 58,3% |
| Exploitatie | Begroting 2025 primair herzien | Begroting 2025 na wijziging herzien | Werkelijk 2025 | |
|---|---|---|---|---|
| Lasten | -999 | -449 | -690 | |
| Baten | 651 | 0 | 0 | |
| Gerealiseerd saldo van baten en lasten | -348 | -449 | -690 | |
| Gerealiseerd resultaat | -348 | -449 | -690 | |
Dit subprogramma richtte zich op de duurzame instandhouding van cultureel erfgoed. De activiteiten binnen dit programma gingen over:
We ondersteunden eigenaren van beschermde gemeentelijke monumenten bij de werkzaamheden om het monument in goede staat te houden. Ook ondersteunden we ze bij maatregelen om te verduurzamen. Wij deden dat in de vorm van informatie geven en (financiële) ondersteuning (de subsidieregeling instandhouding gemeentelijke monumenten). De gemeenteraad stelt jaarlijks een budget vast, dat wordt aangevuld met een subsidiebijdrage vanuit de provincie.
| Exploitatie | Begroting 2025 primair herzien | Begroting 2025 na wijziging herzien | Werkelijk 2025 | |
|---|---|---|---|---|
| Lasten | -153 | -175 | -191 | |
| Baten | 0 | 23 | 23 | |
| Gerealiseerd saldo van baten en lasten | -153 | -153 | -168 | |
| Gerealiseerd resultaat | -153 | -153 | -168 | |
| Indicator | Streefwaarde 2025 | Werkelijke 2025 |
| Toename van 50 ha (ten opzichte van 2023)* dat in 2026 minder gevoelig is voor extreem weer (hitte, droogte, wateroverlast, overstroming). | 20 | 15 |
Exclusief de bomen die aangeplant zijn ihk van het 2000 bomen project.
Belangrijk te melden is dat de oorspronkelijke geplande aanpak van de wijk 's-Heerenberg-Oost in 2025, vertraging heeft opgelopen. De vertraging heeft te maken met het feit dat we eerst een beter beeld willen krijgen van de totale (onderhouds)opgave in de openbare ruimte en de mogelijke komst van een warmtenet. Dit deel van de ambities zijn daarvoor in de programmabegroting 2026 doorgeschoven naar de komende jaren.
| Exploitatie | Begroting 2025 primair herzien | Begroting 2025 na wijziging herzien | Werkelijk 2025 | |
|---|---|---|---|---|
| Lasten | -3.762 | -3.678 | -3.590 | |
| Baten | 149 | 167 | 260 | |
| Gerealiseerd saldo van baten en lasten | -3.613 | -3.511 | -3.330 | |
| Gerealiseerd resultaat | -3.613 | -3.511 | -3.330 | |
In 2025 namen we verschillende verkeersmaatregelen, zoals rondom de Nevelhorst in Didam en de parkeerregulering in 's-Heerenberg en Didam. Daarnaast zijn er onvoorziene investeringen geweest in het beheersbaar houden van de verkeersveiligheid in en rondom Beek, als gevolg van het sluipverkeer naar de A3. Ook vond er onderhoud plaats aan enkele wegen. Verder hebben we de huur van de parkeerplaats bij Gouden Handen en verkeerskundig advies bij (onder andere) evenementen opgenomen in dit subprogramma.
In 2025 hebben we veel verkeerskundige adviezen uitgebracht over de verschillende woningbouwplannen in de gemeente. Ook bereidden we toekomstige ingrepen voor, zoals de aanleg van doorfietsroutes, herinrichting van de Singel in Didam, of de herinrichting van Azewijn. Daarnaast schreven we aan het omgevingsprogramma mobiliteit Montferland, met een investeringsagenda om het nieuwe mobiliteitsbeleid van de gemeente tot uitvoering te brengen.
| Exploitatie | Begroting 2025 primair herzien | Begroting 2025 na wijziging herzien | Werkelijk 2025 | |
|---|---|---|---|---|
| Lasten | -5.980 | -6.407 | -7.195 | |
| Baten | 71 | 224 | 1.032 | |
| Gerealiseerd saldo van baten en lasten | -5.909 | -6.183 | -6.163 | |
| Gerealiseerd resultaat | -5.909 | -6.183 | -6.163 | |
| Indicator | Streefwaarde 2025 | Werkelijk 2025 |
| Elk jaar vestigen zich circa 10 nieuwe bedrijven in Montferland. | 10 | 75 |
| Indicator | Streefwaarde 2025 | Werkelijk 2025 |
| In 2027/2028 is minimaal een (deel van een) bedrijventerrein opgeknapt/gerevitaliseerd. | 0 | 0 |
In 2025 is onze energie en aandacht vooral gericht op de uitbreiding van het bedrijventerrein in 's-Heerenberg. In 2025 is gestart met de herijking van de economische visie. In deze visie zal stil worden gestaan op welke wijze, qua proces, uiteindelijk moet worden gekomen tot het daadwerkelijk opknappen van bedrijventerreinen .
| Exploitatie | Begroting 2025 primair herzien | Begroting 2025 na wijziging herzien | Werkelijk 2025 | |
|---|---|---|---|---|
| Lasten | -285 | -301 | -301 | |
| Baten | 29 | 29 | 24 | |
| Gerealiseerd saldo van baten en lasten | -256 | -272 | -278 | |
| Gerealiseerd resultaat | -256 | -272 | -278 | |
De evaluatie van het voormalige Recreatie en Toerismebeleid (R&T-beleid) uitgevoerd door Bureau Buiten, alsmede het Rekenkamerrapport, hebben er aan bijgedragen dat het vorige beleid herijkt werd. In juni 2025 is het R&T-beleid 2026 - 2031 vastgesteld door de gemeenteraad. Dit houdt onder meer in dat de kwaliteiten van Montferland onder het sterke merk 'Achterhoek' worden gepromoot. Ambtelijk en bestuurlijk zijn we aangesloten bij de Vrijetijdsagenda Achterhoek: een samenwerking tussen de gemeenten in de Achterhoek. Kwantitatieve doelstellingen zijn aangevuld met kwalitatieve kernthema's. Een uitvoeringsagenda geeft houvast om acties en projecten te kunnen realiseren.
Via EMOJI werd de samenwerking met de gemeente Oude IJsselstreek en Emmerich versterkt. Zo worden projecten die vanuit Emmerich worden opgezet, bijvoorbeeld in 's-Heerenberg, uitgevoerd.
In samenwerking met Team RO&E is gewerkt aan het creëren van mogelijkheden om kansen voor initiatieven op gebied van recreatief toeristische verblijfsmogelijkheden te verruimen.
De visie van de Nevelhorst is opgesteld en door de gemeenteraad ter kennisgeving aangenomen. Deze visie geeft weer hoe de Nevelhorst zich zou kunnen ontwikkelen.
| Exploitatie | Begroting 2025 primair herzien | Begroting 2025 na wijziging herzien | Werkelijk 2025 | |
|---|---|---|---|---|
| Lasten | -426 | -327 | -328 | |
| Baten | 0 | 0 | 0 | |
| Gerealiseerd saldo van baten en lasten | -426 | -327 | -328 | |
| Gerealiseerd resultaat | -426 | -327 | -328 | |
De belangrijkste verschillen (> € 50.000) ten opzichte van de begroting 2025 na wijziging worden hierna toegelicht.
| T.o.v. begroting 2025 |
V/N | |
| Afvalverwijdering en -verwerking | ||
|
38 | V |
| Grondexploitatie industrieterreinen | ||
|
-23 | N |
| Grondexploitatie (woningen) | ||
|
1.400 | V |
| Milieu algemeen | ||
|
Het voordeel op dit beleidsterrein bedraagt € 353.000. Dit voordeel bestaat uit de volgende onderdelen:
|
353 | V |
| Omgevingswet | ||
|
33 | V |
| Openbaar Groen en Natuur | ||
|
170 | V |
| Riolering | ||
|
-581 | N |
| Stads- en dorpsvernieuwing | ||
|
-1.054 | N |
| Verkeer en vervoer | ||
|
38 | V |
| Wegen, straten en pleinen | ||
|
-17 | N |
| Wonen en bouwen | ||
|
724
|
V
|
| Diverse producten | ||
|
7 | V |
| Diverse producten bedrijfsvoering | ||
|
-1.136 | N |
| Saldo van lasten en baten | -48 | N |
| Montferland | Montferland | Montferland | Gemeenten met 25.000 - 50.000 inwoners | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Taakveld | Omschrijving | Eenheid | 2023 | 2024 | 2025 | 2025 |
| 3. Economie | Functiemenging | Percentage | 51,1 | 50,7 | 50,7* | 50,7* |
| 3. Economie | Vestigingen (van bedrijven) | Per 1.000 inwoners van 15 t/m 64 jaar | 148 | 156 | 156* | 182,6* |
| 7. Volksgezondheid en Milieu | Omvang huishoudelijk restafval | Kg per inwoner | 102 | 99 | 99* | 116* |
| 7. Volksgezondheid en Milieu | Hernieuwbare elektriciteit | Percentage | geen data | geen data | geen data | geen data |
| 8. Vhrosv | Gemiddelde WOZ waarde | x €1.000 | 282 | 295 | 322 | 397 |
| 8. Vhrosv | Nieuw gebouwde woningen | Per 1.000 woningen | 8.4 | 2,5 | 2,5* | 7,2* |
| 8. Vhrosv | Demografische druk | Percentage | 76,8 | 77 | 77,4 | 80,2 |
| 8. Vhrosv | Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden | Euro | 790 | 847 | 885 | 960 |
| 8. Vhrosv | Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden | Euro | 962 | 1022 | 1.069 | 1050 |
| * Vergelijking gebaseerd op 2024, omdat de gegevens van 2025 nog niet beschikbaar zijn | ||||||