In onderstaande tabel zijn de autonome ontwikkelingen op basis van het bestaand beleid opgenomen. De grootste mutaties lichten we onder de tabel kort toe.
(bedrag x € 1.000, "-" = nadeel)
![](/Data/32a61bc0-e94f-42ef-9a79-4f1980d718bc/images/d43840752ce003b09f96a09b74bc3c2e/Afbeelding5.png)
Algemene Uitkering
De algemene uitkering laat in alle jaarschijven een toename zien. De bijstellingen komen voort uit de september- en decembercirculaire 2023, die niet in de primaire begroting 2024 verwerkt zijn. De toename bestaat uit meerdere componenten, waaronder de verhoging van het accres (volume en indexatie).
Loon- en prijsstijgingen
In paragraaf 3.1.2 wordt dit toegelicht.
Uren toerekenen aan specifieke uitkeringen
Medewerkers werken aan projecten of andere werkzaamheden waaraan uren kunnen worden toegerekend, zoals opvang Oekraïense ontheemden of grondexploitaties.
Voorlopige bijstelling kapitaallasten
De boekwaarde van de grondexploitaties is ultimo 2023 per saldo circa 0, derhalve kan de te ontvangen rente over de boekwaarde van de gronden op dit moment ook worden bijgesteld tot 0. Dit zal worden aangepast als nieuwe grondexploitatieopzetten worden vastgesteld.
Laco
De huurontvangsten en huuropbrengsten voor Laco zijn gelijk. De huurontvangsten zijn nu ook administratief in lijn gebracht. Dit levert een voordeel op van € 66.000. Daarnaast is de exploitatiebijdrage voor 2024 eenmalig negatief geïndexeerd. Hiermee is na gesprekken met Laco afgeweken van het contract, wat zegt dat er geen negatieve indexatie wordt toegepast. Reden hiervoor was de hoge indexatie in 2023 door de destijds in korte tijd enorm gestegen energiekosten, waarna deze later weer zijn gezakt.
Sociaal Domein - uitgaven
De kostenstijging kent verschillende oorzaken. De grootste hiervan zijn individuele zorgovereenkomsten, OVA/PCC prijsindexatie, autonome groei en toepassing van het landelijke tarief voor jeugdbescherming en jeugdreclassering.
Individuele overeenkomsten
Binnen deze grootheden is in ieder geval een ontwikkeling te duiden in de Individuele Overeenkomsten. Dit betreft inkoop van zorg bij niet-gecontracteerde aanbieders. De noodzaak om deze zorg daar in te kopen is zorgvuldig overwogen, maar kan diverse overwegingen hebben gehad. Voorbeelden hiervan zijn zeer specifieke zorg die niet in het gecontracteerd lumpsum aanbod zit, of een spoedeisend belang terwijl er bij gecontracteerde zorgaanbieders geen plek of een wachtlijst is.
OVA/PCC prijsindexatie
Regionaal is overeengekomen om een inschatting van de verdere ontwikkeling loonkosten binnen de Zorg financieel te vertalen middels het indexcijfer OVA/PCC (Overheidsbijdrage arbeidsontwikkeling en de Prijs particuliere consumptie) en de financiële effecten daarvan op te nemen in de kadernota.
Autonome groei
De gemeente Montferland ziet een stijging in de uitnutting van de ingekochte plekken.
Oftewel: We helpen meer inwoners met hun zorgvraag. Om voldoende ruimte te hebben bij onze zorgaanbieders voor onze inwoners met een zorgvraag is de gemeente Montferland overgegaan tot het inkopen van 23 extra plekken.
Landelijk tarief jeugdbescherming en jeugdreclassering
De afgelopen jaren zijn er diverse rapporten verschenen over zorgelijke ontwikkelingen in de jeugdbeschermings- én de zorg en veiligheidsketen. Er is sprake van een hoog personeelsverloop, wachtlijsten voor kwetsbare jongeren en een te hoge caseload. In de kamerbrief van 20 juni 2023 hebben Minister Weerwind en Staatsecretaris Van Ooijen aangekondigd aan te willen sturen op een landelijk tarief per 1-1-2024. Dit moet mede bijdragen aan de oplossing van deze problemen. De landelijke tarieven zijn in afstemming met de VNG bepaald en worden landelijk doorgevoerd worden.
Sociaal Domein - inkomsten
Wij ontvangen vanaf 2027 minder inkomsten in de algemene uitkering op basis van arbitrage uitspraak uit 2021. De storting in de reserve sociaal domein is hierdoor verlaagd. Dit leidt tot een voordeel in de exploitatie, maar een lagere voeding van de reserve sociaal domein.
De taakstelling van de hervormingsagenda van € 1,5 miljoen kan dan ook niet meer vanuit de reserve sociaal domein worden opgevangen. Deze taakstelling wordt nu dan ook structureel in de exploitatie opgenomen voor € 1,5 miljoen. Dit was in 2027 € 1,1 miljoen en 2028 was dit nog niet opgenomen. Dit verklaart de positieve bijstellingen van € 0,4 miljoen in 2027 en € 1,5 miljoen in 2028.
De incidentele middelen in de reserve sociaal domein worden nu vanaf 2025 voor € 2 miljoen per jaar (was € 1,65 miljoen) gebruikt om de structureel stijgende prijzen op te vangen. Het verschil is de verhoogde dekking van € 0,35 miljoen. De reserve sociaal domein is hierdoor mogelijk niet toereikend om de hogere uitgaven in 2024 te kunnen opvangen. Hier zullen we bij de tussenrapportage 2024 op terugkomen.
Vanuit de reserve sociaal domein werd ook nog een taakstelling opgevangen van € 0,2 miljoen. Deze taakstelling is voor € 0,15 miljoen ingevuld door het vervallen van een coronabudget en huur voor bedrijfsmiddelen armoede en schuldenbeleid. Aangezien wij bij de jaarrekening 2023 binnen de beschikbare rijksmiddelen van de sociale bijstandsuitkeringen zijn gebleven verwachten dat de uitgaven en inkomsten de komende drie jaar stapsgewijs weer in verhouding komt.
Programmakosten ’s-Heerenberg-Oost
Dit zijn de benodigde programmakosten voor de uitwerking van de visie ’s-Heerenberg Oost. Zie ook pagina 15.
Openbaar groen
Verhoging door diverse areaaluitbreidingen, zoals de Kerkwijk en Drieheuvelenweg. Voor de jaarschijven 2025-2027 is een incidenteel budget van € 40.000 nodig voor het aanplanten van schaamgroen bij 100 onderstations. De aanbesteding voor het onderhoud van gazons zorgt voor een verhoging van € 38.000.
Wegbeheer
Door de aanbesteding voor onkruidbeheersing op verhardingen vallen de kosten € 97.682 hoger uit. Daarnaast zorgt areaaluitbreiding voor een verhoging van € 11.000.
Naar aanleiding van het plan van aanpak natuurbrandbestrijding worden 7 nieuwe onttrekkingsputten voor bluswatervoorziening gecreëerd. Daarnaast worden 8 nieuwe onttrekkingspunten ingericht op industrieterreinen. Voor de aanleg van deze bluswatervoorzieningen is een incidenteel bedrag van € 152.500 benodigd. De jaarlijkse beheerkosten bedragen € 5.000.
Verhoging licenties M365
Door uitbreiding van het personeelsbestand zijn ook extra licenties nodig om toegang te krijgen tot de software van Microsoft 365 zoals Word, Excel of PowerPoint.
Begeleidingsvergoeding Laborijn voor de groenploeg
Sinds januari 2018 heeft onze gemeente medewerkers in dienst genomen die voorheen vanuit SW-bedrijf Wedeo/Laborijn bij onze gemeente gedetacheerd waren. Met Laborijn is afgesproken om de begeleidingsvergoeding voor de groenploeg in 5 jaar af te bouwen en gelijktijdig de constructie begeleid werken in lijn te brengen met de andere begeleid werken constructies binnen Laborijn en conform het eigen beleid van onze gemeente: op basis van loonwaarde.
Actualisatie budgetsubsidies
Conform het raadsbesluit van 5 oktober 2023 is ingaande 2024 de structurele bezuiniging van € 260.000 op de vier welzijnsvoorzieningen in Montferland geschrapt, te weten de Bibliotheek, Amphion Cultuur Muziekschool, Kunstwerk! en Welcom.
Gemeenschappelijke regelingen
De diverse begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen worden volgens een separaat raadsvoorstel aan u voorgelegd. Daarom worden hier alleen enkele grotere mutaties toegelicht.
Sinds 2023 zijn vanwege regelgeving de werkzaamheden rondom een sloopmelding bij asbest bij de Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) belegd. Hierdoor stijgt de gemeentelijke bijdrage aan de ODA.
Bij de GGD zit de toename van de bijdrage voornamelijk in loon- en prijsindexatie. Daarnaast zorgen de kosten vanuit herwaardering van de functies middels het nieuwe functiewaarderingssysteem HR21 voor een stijging van de inwonersbijdrage.
Op basis van de begroting van de VNOG wordt de bijdrage verhoogd met € 187.000. Ondanks dat besparingen in de begroting zijn opgenomen, blijkt een extra bijdrage toch noodzakelijk. Dit komt voort uit loon- en prijsindex en extra taken. Vanaf 2027 is de verwachting dat de gemeentelijke bijdrage moet worden verhoogd door het uitputten van de egalisatiereserve.
De bijdrage aan BVO DRAN daalt. Dit komt door een verlaging van de NEA (Nationale Energie Efficiency) indexatie in 2024, wijziging van het vergelijkingsjaar voor de vervoersvolumes (actuelere cijfers) en door een aanbestedingsresultaat voor het vraagafhankelijk vervoer.