Meer
Publicatiedatum: 27-11-2018

Inhoud

2.1.05 Gezondheid en bevordering gezonde leefstijl

5.1 Missie

Inwoners van de gemeente Montferland zijn zich bewust van het belang van een mentaal en fysiek gezonde leefstijl en integreren dit in hun dagelijkse leven. Inwoners kunnen daarbij gebruik maken van een adequaat voorzieningenniveau in brede zin: Van sportaccommodaties tot sport- en gezondheidsfunctionarissen die een gezonde leefstijl stimuleren.

5.2 Context en achtergronden

Een goede gezondheid is voor inwoners, maar ook voor de gemeente, belangrijk. De basis voor ‘meedoen’ is dat burgers gezond zijn. “Voorkomen is daarbij beter (en goedkoper) dan genezen” (preventie i.p.v. curatie). Daarom is de aandacht van de gemeente hierbij vooral gericht op de eerstelijns gezondheidszorg, gezondheidsvoorlichting en projecten gericht op de bevordering van een gezonde leefstijl. Het wettelijk kader hieromtrent wordt gevormd door de Wet publieke gezondheid. 

 

Door de al meerdere jaren draaiende projecten "Hartveilig wonen" en "First Responder Brandweer" wordt er snel eerste hulp verleend na een melding van een hartstilstand. Gemotiveerde vrijwilligers zijn hierbij onontbeerlijk.

 

Gezondheid kan door een bepaalde leefstijl beïnvloed worden. In negatieve zin, door  een ongezonde leefstijl en een onveilige fysieke omgeving, maar ook positief, door bijvoorbeeld voldoende te bewegen en door een positieve sociale omgeving. Hierbij geldt dat onze gemeente relatief veel mensen met een lage Sociaal Economische Status (SES) kent. Deze groep heeft een verhoogd risico op ongezond gedrag.

 

De gemeente is hierbij één speler te midden van veel partijen, zoals de individuele burger zelf, de lokale gemeenschappen, bedrijven, de verenigingen, andere overheden en zorgpartijen. De rol en verantwoordelijkheid van de gemeente verandert hierbij : de gemeente maakt het mogelijk en stimuleert dat anderen hun werkzaamheden kunnen uitvoeren.  Dit vraagt om samenwerking en integraal werken, soms over gemeentegrenzen heen . Een voorbeeld hiervan is de samenwerking op het terrein van sport- en beweegstimulering via deelname aan regionale samenwerkingsverband "Achterhoek in Beweging". Een ander voorbeeld daarbij zijn de beleidskaders Volksgezondheid voor de periode 2017-2020. Bij de totstandkoming daarvan is regionaal samengewerkt, zowel wat betreft de Achterhoekse gemeenten als ook met diverse -regionale- partners in het gezondheids- en sociaal domein. Uitgangspunt bij deze kaders is het begrip "Positieve gezondheid" (Machteld Huber):  "Het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven".

 

Sportbevordering/sportstimulering

Het besef dat sport en bewegen een belangrijk middel is om andere doelen te bereiken dan een prettige vrijetijdsbesteding is sterk gegroeid.  De gemeente Montferland hanteert een actieve houding t.a.v. sport, zichtbaar in activiteiten, investeringen en subsidies. 

 

Op alle basisscholen in Montferland zijn zgn. combinatiefunctionarissen actief als vakleerkrachten beweegonderwijs en als verbindingsofficier naar de sportverenigingen, sportevenementen en sportprojecten. Voor de doelgroep “senioren” zijn sportbuurtcoaches actief. Zij spelen een  uitvoerende rol bij leefstijlprojecten gericht op beweegstimulering bij senioren.

 

In Montferland zijn tientallen sportverenigingen actief, die een breed pallet aan sportactiviteiten aanbieden. Verenigingen worden geconfronteerd met nieuwe uitdagingen: behoefte aan gekwalificeerde vrijwilligers (bestuurstaken), verantwoording richting leden, ouders, gemeente en ontwikkelingen als Open Club (de sportvereniging als bindmiddel in de lokale samenleving). De gemeente wil hen hierbij ondersteunen.

 

Voor mensen met een beperking is sport van groot belang voor hun dagelijks functioneren.

Voor hen kan gelden dat het reguliere sportaanbod niet passend is en dat er drempels bestaan als gevolg van de beperking. De gemeente Montferland kiest er voor deze doelgroep extra aandacht te geven, lokaal en regionaal. 

 

Programmadoel

De gemeente  streeft  naar een toename van het aantal  mensen dat sport/beweegt, met nadruk op jeugd, senioren en mensen met een beperking. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de kracht van sportverenigingen.

 

Sportaccommodaties en Speellocaties
Wil de gemeente sport bevorderen dan is één van de randvoorwaarden daarvoor dat de gemeente beschikt over goede, veilige en betaalbare sportvoorzieningen, die voor iedereen toegankelijk zijn. In nagenoeg elke kern is/zijn één of meerdere sportaccommodatie(s) aanwezig. De demografische veranderingen (ontgroening en vergrijzing) hebben invloed op het gebruik van deze sportaccommodaties.

 

De gemeente Montferland is vaak verantwoordelijk voor het onderhoud en het beheer van sportaccommodaties. Belangrijk is dat het aanbod van sportaccommodaties goed aansluit bij de vraag aangezien de leeftijdsopbouw van de bevolking verandert. De gemeente promoot het gebruik van de accommodaties, ook voor andere gebruikers dan de verenigingen en scholen. 

 

De kernen Didam en ’s-Heerenberg beschikken  over een overdekt zwembad. De risico's t.a.v. exploitatie en onderhoud zijn verschoven van de gemeente naar de exploitant. In Didam wordt nagedacht over de toekomst van zwembad de Hoevert per 2021.

 

Montferland beschikt over  een relatief groot aantal voetbalaccommodaties. Maar liefst 7 van de 11 verenigingen zijn in gesprek over fusie en/of samenwerking. De voetbalverenigingen, de KNVB en de gemeente werken samen om de voetbalsport toekomstbestendig te maken. De gemeente hanteert hierbij kaders, zowel ten aanzien van de rollen en verantwoordelijkheden als ten aanzien van financiële middelen (investeringen en bezuinigingen). Hierbij zullen we ons baseren op een visie op voetbalaccommodaties, die we op korte termijn zullen bespreken.

 

Ook speellocaties zijn van groot belang voor de ontwikkeling van kinderen, zowel motorisch als sociaal. Er is een verschuiving gaande naar avontuurlijke, toegankelijke en natuurlijke plekken (zoals Cool Nature), waarbij de speelplaatsen bewoners de mogelijkheid bieden om te spelen, te bewegen en elkaar te ontmoeten ongeacht de leeftijd (integraal spelen). Logisch gevolg hiervan is dat bestaande traditionele speellocaties voor een deel zullen verdwijnen. 

 

Programmadoel

De gemeente streeft naar :

  • een  bij de vraag passend aanbod van sportaccommodaties, die veilig en goed bereikbaar zijn en een voldoende bezetting kennen; 
  • samenwerking met krachtige sportverenigingen om sportdeelname voor alle inwoners te  stimuleren ;
  • een groter aanbod van speelvoorzieningen, die door kinderen, maar ook andere leeftijdsgroepen als uitdagend beoordeeld worden.

 

 

Leefstijlprojecten
Leefstijlprojecten hebben betrekking op het stimuleren van een gezonde leefstijl bij de bevolking van de gemeente Montferland. Om te voorkomen dat gezondheidsproblemen op latere leeftijd manifest worden, wil de gemeente de aandacht vestigen op overgewicht, gezonde voeding, overmatig alcoholgebruik en roken. Tevens wil de gemeente “meer bewegen” stimuleren. 

De gemeente richt haar activiteiten ter bevordering van een gezonde leefstijl vooral op bevolkingsgroepen met een relatief ongezond gedrag of een hoge kwetsbaarheid op dit punt, namelijk jongeren, ouderen en personen met een lage SES.

 

De problematiek van overgewicht bij kinderen krijgt extra aandacht in Montferland via het project “Ketenaanpak Overgewicht Montferland” en het project “Gezonde Kinderen in een Gezonde Kind omgeving” (extra beweegactiviteiten, gezonde voeding en voorlichting voor kinderen en ouders).

 

Het beweeggedrag van kleine kinderen wordt extra gestimuleerd via uitvoering van het project "Nijntje Beweegdiploma" voor kleuters.

Het project "Vitaal Veilig Wonen n in Montferland” heeft tot doel via huisbezoeken senioren, een programma voor een jaar te laten starten gericht op valpreventie en val breken, en op beweegstimulering.

 

Het project “ Slimmer” richt zich op de doelgroep met een verhoogde kans op diabetes (type 2). 

Alcoholgebruik en roken door jongeren krijgt in Montferland aandacht met name via de GGD (schoolartsen en –verpleegkundigen). Voor het tegengaan van alcoholgebruik onder 18-minners wordt extra geïnvesteerd door instellingen, ondernemers, politie en Boa’s middels voorlichting, handhaving en sanctionering.

 

Programmadoel

De gemeente streeft naar een aanbod van leefstijlprojecten voor specifieke doelgroepen om daarmee gezond gedrag te bevorderen.

 

Gezondheidsbeleid

Preventief gezondheidsbeleid

De GGD is zowel de eerste adviseur van gemeenten alsook een van de uitvoerders, denk aan de Jeugdgezondheidszorg (4-18 jaar), van preventieve gezondheidstaken. Om goed sturing aan de GGD te kunnen geven wordt er door het AB van de GGD (bestaande uit de  portefeuillehouders Volksgezondheid van de 22 deelnemende gemeenten) 4-jaarlijks en gekoppeld aan de raadsperiode een 'Bestuursagenda' vastgesteld. De bestuursagenda voor de periode 2018-2022 wordt eind 2018 ter vaststelling aan het AB GGD NOG voorgelegd.

 

Op grond van de Wpg monitort de GGD 4-jaarlijks de gezondheidstoestand van een bevolkingsgroep. Nadat er in 2017 uitvoering is gegeven aan  de Jeugdmonitor (0-12 jarigen) was er in 2018 geen monitor. Dit omdat alweer meerdere jaren terug de volwassenenmonitor en de ouderenmonitor in verband met bezuinigingen zijn samengevoegd.  In 2019 zal het E-MOVO onderzoek plaatsvinden. D.w.z. scholieren uit de klassen 2 en 4 van het voortgezet onderwijs. De resultaten daarvan worden in de eerste helft van 2020 gepubliceerd. 

 

Bereikbaarheid en beschikbaarheid van gezondheidsvoorzieningen en geneeskundige hulpverlening zijn voor de inwoners van evident belang. Spoedeisende hulpverlening dient goed georganiseerd te zijn. Wat dat laatste betreft is een project van start gegaan van grensoverschrijdende samenwerking waar het de spoedeisende ambulancezorg betreft.

 

 Programmadoel

De gemeente streeft naar een integraal aanbod van activiteiten gericht op gezondheidsvoorlichting, leefstijlprojecten en eerste hulp, waardoor meer mensen de eigen regie over het leven kunnen voeren.

 

Verbonden partijen

GGD Noord- en Oost-Gelderland

De GGD NOG is de - wettelijk verplichte - gezondheidsdienst van en voor 22 gemeenten. Het doel van de GGD is het uitvoeren van taken die de gezondheid van onze inwoners bevorderen en vallend onder de Wet publieke gezondheid. De reguliere taken die de GGD uitvoert worden gefinancierd vanuit de inwonersbijdrage.

5.3 kaderstellende (beleids) nota's

  • Kaderverordening Subsidies Montferland
  • Subsidieregeling Maatschappelijk Welzijn Montferland
  • Raadsprogramma
  • Regionale beleidsvisie “Achterhoek in beweging”
  • Nota grip op Verandering.
  • Beleidskaders Volksgezondheid 2017-2020 'Positieve gezondheid en preventie'.
  • Beleidsplan "Spelen in Montferland"

5.4 Programmaonderdelen

Naast het reguliere werk herkennen wij binnen dit programma speerpunten op de volgende programmaonderdelen:

  • Sportbevordering
  • Sportaccommodaties en speellocaties
  • Leefstijlprojecten
  • Gezondheid

5.5 Programmagegevens

Programmaonderdeel/omschrijving prestatiegegevens

 

Werkelijk 2016 Werkelijk 2017
Raming 2018 Raming 2019
01 Sportbevordering        
 Aantal verleende sportevenementsubsidies (1) 13 9 10 10
 Aantal verleende subsidies sportverenigingen (2) 45 44 44 44 
 Aantal verenigingen dat deelneemt aan de Nationale Sportweek (3) 5 5 5 5
 02 Speellocaties en sportaccommodaties        
 Aantal bijeenkomsten met gezamenlijke voetbalverenigingen 4 6 6  6
 Aantal nieuw ontwikkelde kunstgrasvelden 0 0 0 3
 Aantal speellocaties dat opgeheven of heringericht wordt
7 5 6
 03 Leefstijlprojecten        
 Aantal bijeenkomsten i.v.m. aanpak overgewicht Jeugd (4) 2 2 2 2
 Aantal door de gemeente geregisseerde beweegcursussen voor beweegaanbieders in  Beweegtuinen 4 4 4 4

 Aantal senioren dat thuis bezocht wordt in verband met project Vitaal Veilig  Wonen  Montferland

0 150 600  600
 04 Gezondheid        
 Aantal voorlichtingsactiviteiten over leefgewoontes 4 4 4 4
 Aantal goedgekeurde en gecontroleerde AED's    22 31 25 25
 Aantal geregistreerde vrijwilligers Project "Hartveilig Wonen" 260 365 300 350

 

Toelichting bij de kengetallen

  1. Aanvraag, onderzoek, toekenning, ondersteuning en promotie
  2. Doelgroepsubsidies, onderhoudssubsidies, accommodatiesubsidies
  3. Afstemming activiteit, coördinatie en promotie
  4. Zgn. Ronde tafelconferenties GKGK ("Gezonde Kinderen in een Gezonde Kinderomgeving") en Project Ketenaanpak Overgewicht Jeugd.

 

Sportbevordering

Omschrijving

Montferland

Nederland

Peiljaar

Informatie komt uit

1.      Beweegt voldoende

64,8%

63%

2016

Gezondheidsmonitor volwassenen

2.      % Niet sporters

46%

48,7

2016

Gezondheidsmonitor volwassenen

3.      Aantal verleende sportsubsidies structureel

43

?

2017

Montferland

4.      Aantal verleende sportsubsidies incidenteel

16

?

2017

Montferland

5.      Percentage kinderen uit armoederegelingen Montferland dat een bijdrage ontvangt voor sport

2,1%

?

2017

Gem. Montferland

6.      Percentage volwassenen (>18 jaar) dat voldoet aan de Ned. Norm gezond bewegen.

64,8%

?

2016

GGD

7.      Percentage jongeren dat voldoet aan de Ned. Norm gezond bewegen.

22%

?

2015

GGD

8.      Percentage inwoners dat lid is van een sportvereniging/sportbond

28,7%

?

2017

VSG Monitor

9.      Aantal uitgevoerde projecten gericht op sportbevordering

8

?

2017

Montferland

 

 

 

Sportaccommodaties/speellocaties

Omschrijving

Montferland

Nederland

Peiljaar

Informatie komt uit

1.      Aantal gym en sportzalen

10

 

2017

VSG Monitor

2.      Aantal sporthallen

4

 

2017

VSG Monitor

3.      Bezettingsgraad gym- en sportzalen, sporthallen (gemiddeld)

30%

 

2017

VSG Monitor

4.      Aantal gesubsidieerde sportverenigingen

       

a.     Buitensport

17

 

2017

VSG Monitor

b.    Binnensport

24

 

2017

VSG Monitor

5.      Aantal tennisbanen

24

 

 

VSG Monitor

6.      Aantal jeu de boules-banen

4

 

 

VSG Monitor

7.      Aantal zwembaden

2

 

 

VSG Monitor

8.      Aantal voetbalaccommodaties

11

 

 

VSG Monitor

9.      Aantal graswedstrijdvelden voor de voetbalsport

22

 

 

VSG Monitor

10.   Aantal kunstgras wedstrijdvelden voor de voetbalsport

5

 

 

VSG Monitor

11.   Aantal formele sportvoorzieningen in de openbare ruimte

20

 

 

 

12.   Aantal speellocaties

64

 

 

 

13.   Tevredenheid over speelvoorzieningen

55%

 

2016

WSJG

 

Gezondheid

Omschrijving

Montferland

Nederland

Peiljaar

Informatie komt uit

1.      Levensverwachting, gemiddelde leeftijd in jaren

81,8

81,3

2014

RIVM

2.      Inwoners met een chronische aandoening

 

 

 

 

3.      Gebruik huisartsenzorg

79,4%

78%

2015

Vektis

4.      Gebruik GGZ

3,7%

3,7%

2015

Vektis

5.      Gebruik wijkverpleging

4%

3%

2015

Vektis

6.      Kinderen zonder periodieke controle bij tandarts

17,5%

20,8%

2015

Vektis

7.      Tevredenheid over gezondheidsvoorzieningen

77%

 

2016

WSJG

8.      Concentratie stikstofdioxide (NO2) ug/m3

17,2

19,4

2015

RIVM

9.      Concentratie fijnstof (PM10) ug/m3

19,1

18,4

2015

RIVM

 

5.6 Financiën

De financiële kaders, inclusief nieuw beleid en kapitaallasten investeringen, voor het programma Leefbaarheid, veiligheid en cultuur zijn:

- = nadelig, (bedragen x1.000)

Voor een overzicht van de verwerkte bedragen voor nieuw beleid en investeringen wordt verwezen naar de bijlagen.

Bedragen x1000
Exploitatie Werkelijk 2017 Begroting 2018 Begroting 2019 MJB raming 2020 MJB raming 2021 MJB raming 2022
Lasten 3.919 3.736 3.803 3.378 3.326 3.322
Baten 536 525 510 510 510 510
Gerealiseerd saldo van baten en lasten -3.383 -3.212 -3.293 -2.868 -2.816 -2.812
Stortingen 26 0 0 0 0 0
Mutaties reserves -26 0 0 0 0 0